Więcej informacji

2003

WYKORZYSTANIE SYSTEMU MONITORINGU POJAZDÓW TECHNIKĄ GPS W ASPEKCIE OCHRONY I KONTROLI TRANSPORTU

Rozwój elektroniki, informatyki a także powstanie nowych rozwiązań telekomunikacyjnych zaowocowało powstaniem zintegrowanych systemów zabezpieczeń w transporcie. Połączenie technik GPS z łącznością GSM/GPRS stało się przełomowym momentem w technice zabezpieczania pojazdów.

W ostatnich latach w Polsce kradzionych jest ok. 50 tys. samochodów rocznie w tym ok.1400 samochodów ciężarowych i ok. 6600 samochodów dostawczych. W zeszłym roku zgłoszono 113 napadów na kierujących samochodem ciężarowym. W przeciwieństwie do napadów większość tj. ok. 80% kradzieży aut ciężarowych z ładunkiem dokonywana jest na terenie miast. Niestety nie ma sposobu, który mógłby zagwarantować pełne bezpieczeństwo. Nawet najlepsze autoalarmy, immobilisery i zabezpieczenia mechaniczne złodzieje mogą "obejść" w ciągu kilku - kilkunastu minut. Nic dziwnego zatem, że posiadacze drogich samochodów i właściciele firm transportowych, którzy są przecież najbardziej narażeni na utratę swojej własności, starają się tak zabezpieczać pojazd i ładunek, aby ryzyko ich bezpowrotnej utraty było jak najmniejsze. Najskuteczniejszym jak do tej pory rozwiązaniem jest wykorzystanie technologii satelitarnego systemu lokalizacji GPS (Global Positioning System) oraz telefonii komórkowej GSM. System GPS działa praktycznie na całym świecie a o jego przydatności w zabezpieczaniu transportu decyduje zasięg telefonii komórkowej, która odpowiada za przekaz danych z pojazdu do komputera bazowego. Wykorzystanie powyższych technologii jest podstawową i wspólną cechą większości obecnie oferowanych systemów monitorowania pojazdów, natomiast różnią się one funkcjonalnymi możliwościami oraz kosztami eksploatacji.

System GPS umożliwia określenie dokładnej pozycji pojazdu w dowolnym miejscu kuli ziemskiej, a korzystanie z niego jest bezpłatne. Odbiornik GPS zainstalowany w pojeździe analizuje sygnał z co najmniej trzech widocznych jednocześnie satelitów i na podstawie różnicy czasów docierających do niego fal radiowych oblicza swoją pozycję, prędkość i kurs. Druga technologia GSM/GPRS umożliwia i zapewnia transmisję pakietową powyższych danych do Centrum Monitoringu. Zastosowanie tych dwóch technologii daje możliwość skutecznego monitorowania obiektów - czy to na terenie Polski, czy też poza nią. Wprowadzenie przez operatorów GSM technologii GPRS transmisji danych w sposób zdecydowany wpłynęło na obniżenie kosztów.
Wysokość opłat wiąże się z ilością przesłanych bajtów a nie z czasem trwania połączenia. W pakiecie 10 kb możemy przesłać od 40 do 80 pozycji pojazdu w zależności od trybu pracy w cenie od 0,04 gr. do 0,06 gr. Dotychczasowe pozycjonowanie w technologii SMS w cenie około 0,20 gr pozwalało na przesłanie tylko 1 pozycji. Tak radykalne obniżenie kosztów transmisji spowodowało rewolucyjne zmiany w ochronie a także w zarządzaniu w transporcie, gdyż możemy monitorować pojazd w trybie ciągłym z częstotliwością już od 1 sekundy płacąc na koniec dnia grosze.

Obecnie dzięki technologii GSM/GPRS pod względem technicznym można podzielić systemy monitorowania pojazdów na dwa zasadnicze rodzaje tj. bierne oraz aktywne.
W obu systemach pojazd wyposażony jest w urządzenie posiadające przynajmniej odbiornik GPS, telefon GSM oraz układy wejściowe oraz wyjściowe. Układy wejściowe służą do podłączania różnego rodzaju oczujnikowania np. przycisk anty-napadowy, czujnik otwarcia drzwi, czujnik pracy silnika itp. Część wejść może być zdefiniowana jako wejścia alarmowe tzn. zadziałanie takiego układu powoduje automatyczne wysłanie raportu do stacji bazowej. Układy wyjściowe umożliwiają operatorowi stacji bazowej zdalne sterowanie tj. załączanie bądź wyłączanie różnych elementów wyposażenia pojazdu takich jak np. immobiliser.

Raporty przesyłane są z pojazdu do komputera stacji bazowej, a za ich odpowiednią wizualizację oraz obsługę odpowiada specjalistyczne oprogramowanie. Oprogramowanie to musi posiadać minimum takie moduły jak:

  • moduł wizualizacji pojazdów na szczegółowych planach i mapach,
  • moduł obsługi alarmu posiadający panel informacyjny oraz panel sterowania wyjściami,
  • moduł kontroli dostępu,
  • moduł bieżącej kontroli i zarządzania pojazdami,
  • moduł odtworzenia zarejestrowanych danych w tym tras przejazdów oraz czynności obsługi bazy.

Systemy bierne to systemy, w których dane świadczące o niebezpieczeństwie są związane głównie z informacją o zadziałaniu wejścia alarmowego, bądź gdy dyspozytor sprawdzając lokalizację pojazdu stwierdza jego rozbieżność od zaplanowanej trasy przejazdu lub stwierdza, że nie ma łączności z komórką kierowcy albo też pojazd "nie odpowiada" przez niepokojąco długi czas.

Systemy aktywne są systemami "inteligentnymi" w których nadzór nad trasami przejazdu oraz łącznością z pojazdem przejmuje komputer stacji bazowej, a dyspozytorowi automatycznie sygnalizuje tylko nieprawidłowości od zadanych wzorców. Aplikacja systemu aktywnego musi posiadać moduł tworzenia tras wzorcowych jak również moduł kontroli tych wzorców. Wzorzec powinien umożliwiać dowolne tworzenie kryteriów na bazie danych o położeniu, prędkości, czasie oraz stanu układów wejściowych. Powyższe da możliwość naniesienia miejsc niebezpiecznych w których zatrzymanie pojazdu powyżej określonego czasu winno być sygnalizowane dyspozytorowi, a w chwili otwarcia drzwi bądź burty winno generować alarm, lub też odwrotnie - zatrzymanie i otwarcie drzwi poza określonymi bezpiecznymi miejscami takimi jak np. parkingi, czy też stacje paliw to również powód wysłania alarmu. W przypadku konkretnych tras przejazdów aplikacja powinna umożliwić wykreślenie na mapie linii zaplanowanej trasy pojazdu z której zjechanie np. na 500m również będzie sygnalizowane dyspozytorowi w formie nieprawidłowości.

W obu systemach ważne są elementy umożliwiające weryfikację zaistniałej sytuacji. Zazwyczaj podstawowym narzędziem jest komórka kierowcy, ale z różnych względów ten element może być niewiarygodny bądź też może być niedostępny w danym momencie. Jeżeli urządzenia pojazdowe zostaną wyposażone w dodatkowe mikrofony dyspozytor bez udziału kierowcy będzie miał możliwość nasłuchiwania dźwięków w kabinie i na ich podstawie ocenienia sytuacji, a po podłączeniu wewnętrznej kamery będzie posiadał już "komplet wiedzy".

Konfiguracja całego systemu winna być na tyle elastyczna, aby umożliwiała podłączanie dodatkowych akcesoriów typu: zdalne przyciski anty-napadowe, zestawy głośnomówiące, terminale, czytniki identyfikacji kierowcy oraz czytniki obecności i identyfikacji naczepy itp.

Chcąc pisać o kosztach eksploatacyjnych należy na wstępie podzielić oferowane systemy na dwie grupy tj. systemy abonamentowe oraz systemy niezależne. Systemy abonamentowe są taką konfiguracją systemu w której serwer stacji bazowej jest w posiadaniu firmy monitorującej a firma transportowa po zakupie urządzeń pojazdowych jedynie dzierżawi bazowe oprogramowanie, co de facto jest pełnym uzależnieniem się od właściciela stacji bazowej (gdyż tylko z nią współpracują zakupione urządzenia). W tym przypadku płaci się stały abonament zawierający koszty dzierżawy oprogramowania, obciążenie subsydiowania urządzenia pojazdowego, koszty transmisji i abonamentu GSM oraz opłaty za monitorowanie pojazdu. Ważne jest aby przy wyborze systemu abonamentowego mieć zagwarantowany jak najdłuższy okres gwarancji niezmienialności ceny abonamentu jak również zwrócić uwagę, czy nie ma ukrytych jakiś dodatkowych opłat typu aktywacja w systemie, przeglądy serwisowe itp. System niezależny jest systemem w którym właścicielem wszystkich elementów tj. stacji bazowej oraz urządzeń pojazdowych jest firma transportowa. Taki układ w dzisiejszych "niepewnych" czasach daje pełny komfort niezależności oraz możliwość kontroli kosztów eksploatacji. Ponieważ dyspozytorzy firm transportowych zazwyczaj nie pracują 24 h tak więc, należy samą usługę interwencji zlecić odpowiedniej agencji ochrony mienia. W efekcie końcowym system w tej konfiguracji umożliwia dyspozytorowi bieżącą lokalizację pojazdów oraz zarządzanie nimi w czasie rzeczywistym natomiast alarmy są automatycznie kierowane i obsługiwane przez wyspecjalizowanych pracowników agencji ochrony. Koszty eksploatacji systemu niezależnego to wydatki związane z transmisją i abonamentem GSM oraz koszt abonamentu dla firmy ochrony mienia. W obu systemach nie bez znaczenia jest wybór firmy monitorującej, czy też ochrony mienia pod względem jej wiarygodności, gdyż to pracownicy tej firmy mają dostęp do danych gdzie aktualnie znajduje się dany pojazd jak również od ich rzetelności będzie zależała szybkość interwencji w przypadkach kradzieży bądź uprowadzenia.
Przy obliczaniu kosztów eksploatacji nie bez znaczenia są również zniżki jakie można otrzymać od ubezpieczycieli, ale aby o takie się starać to przy zakupie systemu należy zwrócić uwagę, czy posiada on stosowne atesty tj. znak B oraz ocenę skuteczności.

Niestety system jest mało odporny na brak zasięgu telefonii GSM, czy tez próby jego zakłócania. Jeżeli obsługa stacji bazowej nie będzie odpowiednio przeszkolona i wyposażona w jednoznaczne procedury obsługi alarmów sprzężone z działaniami interwencyjnymi to może okazać się, iż złodzieje będą mieli na tyle dużo czasu, aby wyłączyć system. Pomimo wielu niezaprzeczalnych wymienionych powyżej zalet nie można stwierdzić, iż zamontowanie satelitarnego systemu monitorowania pojazdów zagwarantuje w pełni zabezpieczenie pojazdu przed próbą jego kradzieży bądź uprowadzenia. Z całą pewnością można natomiast powiedzieć, iż odpowiednio profesjonalnie skonfigurowany system jest najlepszym na dzień dzisiejszy technicznym zabezpieczeniem transportu. Montaż systemu jest również narzędziem prewencyjnym powodującym, iż floty transportowe tak wyposażone są zbyt ryzykowne dla środowiska przestępczego.

System oprócz funkcji zabezpieczających może równolegle służyć do rozliczania odległości przejazdów oraz czasu pracy pojazdu jak też kierowcy, a podłączenie innych dodatkowych i odpowiednich czujników np. poziomu lub przepływu paliwa, temperatury, nacisku na oś itp. da użytkownikowi możliwość pełnego rozliczania.
Specjalistyczne oprogramowanie analityczno-rozliczeniowe może automatycznie generować różnego rodzaju zestawienia, wydruki czy też raporty np. w formie kart drogowych. W tym przypadku najważniejszą zaletą systemu są jego obiektywne dane wynikowe.

Wykład wygłoszony na konferencji:

Mobile Computing
Ochrona i kontrola transportu. Zastosowanie technologii GPS w logistyce.
Paweł Nosal, ELTE GPS
16 - 17 kwietnia 2003,
Hotel Novotel Airport, Warszawa

ZAUFALI NAM